Be­drij­ven en werk­ge­le­gen­heid

Bedrijven en werkgelegenheid

In­lei­ding

De (duurzame) energiesector is een belangrijke bron van werkgelegenheid in de provincie Groningen en bestaat uit verschillende typen arbeid die meer of minder direct zijn gekoppeld aan de productie van energie. In de monitor is de energiesector onderverdeeld in een kern en een omliggende schil. De kern van de werkgelegenheid in de energiesector bestaat uit de productie en levering van energie. Daaromheen bevindt zich de energie-gerelateerde werkgelegenheid. In deze schil wordt arbeid geleverd gericht op de productie en installatie van energietechnologie en dienstverlenende werkgelegenheid. Dit laatste zijn bijvoorbeeld de ontwerp-, advies- en ingenieursbureaus die zich op energie-gerelateerde activiteiten richten.

Binnen de energiesector is een nadere uitsplitsing gemaakt van de duurzame energiesector. Tot de duurzame energiesector behoren enkel vestigingen en banen die zich richten op energieopwekking uit hernieuwbare energiebronnen, energiebesparing en balancering van het energiesysteem, bijvoorbeeld door opslag of omzetting van energiedragers en slimme koppeling van vraag en aanbod.

Ener­gie­sec­tor

Omvang in 2015

De energiesector in de provincie Groningen bestaat uit circa 1.100 vestigingen die zich volledig of gedeeltelijk met energie-activiteiten bezighouden. Bij deze vestigingen zijn circa 8.700 personen werkzaam. Hiermee heeft de energiesector een aandeel van 2,5% in het aantal vestigingen en 3,2% in het aantal werkzame personen in de provincie Groningen. In de monitor is de energiesector verdeeld in een kern en omliggende schil. Bedrijven in de kern zijn producenten en leveranciers van energie. Bedrijven in de omliggende schil richten zich op de productie en installatie van energie-technologie en dienstverlening gericht op energieactiviteiten. Circa 11% van de vestigingen behoort tot de kern. Dit zijn veelal vestigingen met veel werkzame personen, waardoor het aandeel van de kern in het aantal werkzame personen beduidend groter is (zie figuur).

Figuur: Verdeling werkzame personen energiesector in 2015

Ontwikkeling 2012 t/m 2015

In de periode 2012 t/m 2015 is het aantal werkzame personen in de totale energiesector met ruim 500 afgenomen. Dit komt neer op een daling van 5%. Vooral in 2013 is de werkgelegenheid sterk afgenomen, dit heeft mede te maken met de economische crisis in dat jaar, waardoor de werkgelegenheid in bijvoorbeeld de installatiebranche sterk afnam. In 2014 en 2015 was weer sprake van enig herstel. In de gehele periode 2012 t/m 2015 is vooral de werkgelegenheid in de kern afgenomen. In 2015 waren er 450 werkzame personen minder in de kern dan in 2012. Dit heeft vooral te maken met het feit dat er minder aardgas is gewonnen. Het aantal vestigingen is in dezelfde periode wel toegenomen van 920 in 2012 naar bijna 1.100 in 2015.

Figuur: Ontwikkeling werkzame personen energiesector provincie Groningen (2012 t/m 2015)

Duurza­me ener­gie­sec­tor

Omvang in 2015

Circa 70% van de vestigingen in de energiesector houdt zich (ook) bezig met duurzame energie-activiteiten. Het gaat hierbij om activiteiten gericht op energiebesparing, hernieuwbare energieopwek en/of balancering van het energiesysteem door energieopslag, omzetting of slimme koppeling tussen vraag en aanbod. Er zijn 750 vestigingen in de provincie Groningen volledig of gedeeltelijk actief in de duurzame energiesector. Dit is 1,7% van het totaal aantal vestigingen in de provincie Groningen. In totaal zijn circa 1.860 werkzame personen actief in de duurzame energiesector in de provincie Groningen. Dit komt neer op 0,7% van het totaal aantal werkzame personen in de provincie Groningen. Het betreft structurele werkgelegenheid. Circa 15% van deze werkgelegenheid is direct gerelateerd aan hernieuwbare energieproductie (kern). Het overige deel van de werkzame personen is actief in de omliggende schil en richt zich op de productie en installatie van duurzame energietechnieken en technieken gericht op besparing en dienstverlenende activiteiten.

Ontwikkeling 2012 t/m 2015

In de periode 2012 t/m 2015 is is de werkgelegenheid in de duurzame energiesector met 4,5% toegenomen. Dit komt door een toename van de werkgelegenheid in 2015. In dit jaar is het aantal werkzame personen met 100 toegenomen (+5,7%). In de periode 2012 t/m 2014 is het aantal werkzame personen vrijwel gelijk gebleven. Zowel in de kern als in de omliggende schil is de werkgelegenheid toegenomen. Zo heeft de nieuwe biomassacentrale Golden Raand tientallen arbeidsplaatsen gecreëerd, ook hebben bouwbedrijven in de regio geprofiteerd van de regeling waardevermeerdering. Onderstaande figuur toont de ontwikkeling van het aantal werkzame personen in de duurzame energiesector in de provincie Groningen in de periode 2012 t/m 2015.*

Figuur: Ontwikkeling werkgelegenheid duurzame energiesector provincie Groningen (2012 t/m 2015)

* = De cijfers voor 2012 en 2013 zijn gebaseerd op wegingspercentages die voor de Energy Valley regio als geheel zijn vastgesteld. Deze percentages zijn gekoppeld aan werkgelegenheidsstatistieken voor de provincie Groningen. De cijfers voor 2014 en 2015 zijn gebaseerd op wegingspercentages die specifiek voor de provincie Groningen zijn vastgesteld. Hierdoor kan de daadwerkelijke werkgelegenheidsontwikkeling enigszins afwijken van de in de monitor gepresenteerde gegevens.

Ben­ch­mark

Aandeel duurzame energiesector

Het absolute gewicht van de duurzame energiesector is met 0,7% van de totale regionale economie nog beperkt. De totale energiesector in de provincie Groningen heeft nog een beduidend groter aandeel in de regionale economie (3,2%).  In vergelijking met Nederland is de omvang van de duurzame energiesector echter wel relatief groot, 3,8% van de totale werkgelegenheid in de duurzame energiesector in Nederland bevindt zich in Groningen. Dit is hoger dan het gewicht van de provincie Groningen in de totale economie en de totale energiesector (beiden 3,4%).

Figuur: Aandeel Groningen in landelijke werkgelegenheid in 2015

Ontwikkeling werkgelegenheid

Om de ontwikkeling van de werkgelegenheid in de duurzame energiesector en totale energiesector in perspectief te plaatsen is een benchmark gemaakt met de ontwikkeling van de totale werkgelegenheid in de provincie Groningen. Ook is de ontwikkeling afgezet tegen Noord-Nederland en Nederland.

Uit bovenstaande figuur blijkt dat de duurzame energiesector in Groningen het beter doet dan de totale regionale economie, maar minder goed presteert dan de duurzame energiesector in Nederland en Noord-Nederland. Vooral in de jaren 2012, 2013 en 2014 blijft de ontwikkeling achter bij de ontwikkeling van de landelijke duurzame energiesector. In 2015 is de procentuele groei nagenoeg gelijk in vergelijking met Nederland en hoger dan in de rest van Noord-Nederland. Dit komt vooral doordat de bouwsector zich in dit jaar sterk heeft hersteld in de provincie Groningen. 

De werkgelegenheid in de energiesector in de provincie Groningen is sterk afgenomen. Dit is ook in Noord-Nederland het geval. In Nederland als geheel is de werkgelegenheid in de energiesector juist toegenomen. De energiesector in Noord-Nederland kenmerkt zich door veel aardgasgerelateerde werkgelegenheid. De verminderde gaswinning heeft een negatief effect op de werkgelegenheid in de totale energiesector in Noord-Nederland. Vooral in de provincies Groningen en Drenthe is de werkgelegenheid daardoor sterk afgenomen (respectievelijk -5,7% en -5.0%). In Fryslân was de procentuele daling iets kleiner, maar nog steeds fors (-4,5%). In de landelijke energiesector is het banenverlies als gevolg van verminderde aardgaswinning gecompenseerd door banengroei in de omliggende schil.