Ener­gie­ge­bruik

Energiegebruik

To­taal­beeld

Voor het bepalen van het energiegebruik in Groningen is het finale energiegebruik als uitgangspunt genomen, omdat dit cijfer relevant is voor het bepalen van het aandeel hernieuwbare energie (zie toelichting in hoofdstuk 1). Dit energiegebruik heeft betrekking op het gebruik van energie voor verwarming/koeling, verlichting of als krachtbron voor auto's, machines en andere apparaten en is excl. het gebruik van energie voor omzetting in andere energiedragers (in elektriciteitscentrales) en het gebruiken van energie voor het maken van een product dat geen energiedrager is (chemische industrie). Er is onderscheid gemaakt in drie categorieën eindgebruikers:

  • Woningen;
  • Bedrijven en instellingen;
  • Verkeer & vervoer.

In dit hoofdstuk zijn de meest recente cijfers gepresenteerd met betrekking tot het energiegebruik in de provincie Groningen.

Finaal energiegebruik 2017

Het totale finale energiegebruik in de provincie Groningen bedraagt 75.138 TJ in 2017. Dit is de optelsom van het gebruik van energie, zowel fossiele als hernieuwbare energiebronnen, door huishoudens, bedrijven en instellingen in het verkeer en vervoer. Bedrijven en instellingen zijn verantwoordelijk voor 58% van het energiegebruik (43.754 TJ) in de provincie. Woningen (15.941 TJ) en verkeer en vervoer (15.443 TJ) zijn verantwoordelijk voor beiden 21% van het totale energiegebruik. Onderstaande figuur toont de verdeling van het energiegebruik per categorie in 2017.

Ontwikkeling finaal energiegebruik 2013 t/m 2017

De ontwikkeling van het energiegebruik in de periode 2013 t/m 2017 laat een wisselend beeld zien. In 2014 was het energiegebruik fors lager dan in 2013. Een belangrijke verklaring hiervoor is dat 2014 een uitzonderlijk warm jaar was. De gemiddelde temperatuur in Nederland bedroeg 11,7 graden, in 2013 lag de gemiddelde temperatuur bijna 2 graden lager. Als gevolg van de hogere temperatuur is in 2014 minder aardgas gebruikt voor ruimteverwarming. Hierdoor is vooral het energiegebruik van huishoudens, die een relatief groot deel van hun energie gebruiken voor ruimteverwarming, sterk gedaald. In de categorie Bedrijven en instellingen is het energiegebruik in 2015 12% lager dan in 2013. Deze daling is grotendeels het gevolg van het faillissement van Aldel uit Delzijl. In 2016 is het energiegebruik in de provincie weer licht toegenomen, en in 2017 weer licht afgenomen. Sinds 2015 schommelt het energiegebruik in woningen rond de 16.000 TJ. De schommelingen hebben een sterke relatie met de gemiddelde jaartemperatuur (10,9 graden in 2015, 10,7 graden in 2016, 10,9 graden in 2017). Het energiegebruik van bedrijven en instellingen is sinds 2015 redelijk constant. Het energiegebruik van de categorie Verkeer en vervoer is in de periode 2013 t/m 2017 toegenomen, vooral door een groei van het wegverkeer. Onderstaande figuur toont het energiegebruik per categorie in de jaren 2013 t/m 2017.

Figuur: Ontwikkeling finale energiegebruik per categorie (2013 t/m 2017)

Primair energiegebruik 2017

Het primaire energiegebruik in de provincie Groningen is de optelsom van:

  • Het finale energiegebruik
  • Inzet van energiedragers voor omzetting in andere energiedragers (energiecentrales)
  • Inzet van energiedragers voor het maken van een product dat geen energiedrager is in de chemische industrie (niet-energetisch gebruik)

De inzet van energiedragers voor omzetting in andere energiedragers en voor het maken van een product dat geen energiedrager is, wordt niet per provincie geregistreerd. De omvang van dit energiegebruik in de provincie Groningen is daarom berekend door landelijke cijfers te regionaliseren o.b.v. het aandeel van energiecentrales en de chemische sector in de landelijke CO₂-uitstoot. Het totale primaire energiegebruik in de provincie Groningen was 204 PJ in 2017.

N.b. Er zijn nog geen cijfers beschikbaar over de CO₂-uitstoot van energiecentrales in de provincie Groningen in 2017. Daarom is het aandeel van de energiecentrales in het landelijke energiegebruik gebaseerd op het aandeel in de CO₂-uitstoot in de jaren 2013 t/m 2016.

Ontwikkeling primaire energiegebruik (2013 t/m 2017)

Het primaire energiegebruik is in de periode 2013 t/m 2017 fors toegenomen. Belangrijkste verklaring hiervoor is het in gebruik nemen van de Eemshavencentrale van RWE. Het gebruik van aardgas is sterk afhankelijk van de elektriciteitsvraag en varieert ieder jaar.

Spreiding primaire energieverbruik provincie Groningen

De onderstaande grafiek toont de spreiding van het primaire energieverbruik per gemeente in de provincie Groningen in 2017. De gemeenten waarvan de herindeling al vast staat, zijn samengevoegd in hun nieuwe vorm. De nieuwe gemeente Groningen bestaat uit de voormalige gemeentes Groningen, Haren en Ten Boer. Gemeente Het Hogeland bestaat uit Bedum, De Marne, Eemsmond en een deel van de voormalige gemeente Winsum. Gemeente Westerkwartier bestaat uit de voormalige gemeentes Grootegast, Leek, Marum, Zuidhorn en een deel van de gemeente Winsum.

De inzet van energiedragers voor omzetting en voor het maken een product dat geen energiedrager is, vindt vrijwel volledig plaats in de gemeenten Delfzijl en Het Hogeland. Dit betekent dat in de 10 andere gemeenten het finale energiegebruik nagenoeg gelijk is aan het primaire energiegebruik.

Figuur: Verdeling primair energiegebruik per gemeente in 2017

De opbouw en ontwikkeling van het primaire energiegebruik per gemeente is uitgewerkt in hoofdstuk 7.

------------------------------

Bronnen: Enexis (Energie in Beeld), Rijkswaterstaat (Klimaatmonitor en rapport Afvalverwerking in Nederland), CBS (Statline), Provincie Groningen, Suiker Unie en Attero - bewerking E&E advies

Ener­gie­ge­bruik wo­nin­gen

Finaal energiegebruik in 2017

Het finale energiegebruik in woningen bedroeg 15.941 TJ in 2017, dit komt neer op 21% van het finale energiegebruik in de provincie Groningen. Veruit het grootste deel (84%) is warmtevraag, het resterende deel is elektriciteitsvraag. In onderstaande figuur staat de opbouw van het energiegebruik in woningen in 2017.

Figuur: Opbouw energiegebruik woningen (TJ) in 2017 | Totaal 15.941 TJ

Geografische spreiding

De geografische spreiding van het energiegebruik van huishoudens binnen de provincie hangt sterk samen met de geografische spreiding van inwoners. Echter in de stad Groningen is het gemiddelde energiegebruik van een huishouden lager dan in de rest van de provincie. Dit komt hoofdzakelijk door het grote aantal studenten, waardoor de gemiddelde huishoudengrootte lager is dan in de rest van de provincie.

Gemiddeld energiegebruik woningen per inwoner

Het gemiddelde energiegebruik van woningen per inwoner bedraagt 27,3 GJ in de provincie Groningen. Dit is relatief hoog in vergelijking met Nederland (gemiddeld ruim 22 GJ). Dit komt doordat de gemiddelde woning in de provincie Groningen groter en ouder is dan de gemiddelde Nederlandse woning.

 

Regionale verschillen

Er zijn aanzienlijke verschillen tussen de verschillende gemeenten binnen de provincie. Het gemiddelde energiegebruik van woningen per inwoner is veruit het laagst in de gemeente Groningen, namelijk 24,3 GJ. Dit komt hoofdzakelijk door het grote aantal studenten in de stad, die veelal in relatief kleine woningen wonen. Tevens staan er weinig woningen in het buitengebied, deze woningen hebben over het algemeen een hoger energiegebruik dan woningen in steden en dorpen. Ook in de gemeente Appingedam lag het gemiddelde energiegebruik onder het provinciale gemiddelde. De gemeente Appingedam heeft net als de gemeente Groningen weinig woningen in het buitengebied. In alle andere gemeenten was het gemiddelde energiegebruik in woningen per inwoner hoger dan het provinciale gemiddelde. Uitschieters zijn de gemeente Westerwolde (35,5 GJ) en gemeente Oldambt (31,0 GJ). In deze gemeenten staan relatief veel woningen in het buitengebied, waardoor het energiegebruik in woningen relatief hoog is. Onderstaande afbeelding toont het gemiddelde energiegebruik van woningen per inwoner in 2017. Het provinciale gemiddelde was 27,3 GJ.

Gemiddeld energiegebruik in woningen per inwoner in 2017 (GJ)

Ener­gie­ge­bruik be­drij­ven en in­s­tel­lin­gen

Finaal energiegebruik in 2017

Bedrijven en instellingen zijn verantwoordelijk voor circa 58% van het finale energiegebruik in de provincie Groningen (43.754 TJ). Onderstaande figuur toont de verdeling van het energiegebruik binnen de categorie Bedrijven en instellingen. Hieruit blijkt dat ondanks het feit dat de economie in de provincie in de afgelopen decennia is getransformeerd tot een diensteneconomie, industriële bedrijven nog steeds verantwoordelijk voor een groot deel van het energiegebruik binnen deze categorie.

Figuur: Verdeling energiegebruik bedrijven en instellingen (TJ) in 2017 | Totaal 43.754 TJ

Geografische spreiding

Het energiegebruik van bedrijven en instellingen is het hoogst in de gemeente Delfzijl. Dit komt door het chemiecluster. Ook de gemeenten Het Hogeland, Midden-Groningen en Westerwolde hebben een relatief hoog energiegebruik in verhouding tot het aantal bedrijven. In de gemeente Het Hogeland komt dit vooral door de aanwezigheid van grote elektriciteitscentrales. In Midden-Groningen bevindt zich relatief veel energie-intensieve industrie, o.a. kartonindustrie. Ook de winning van aardgas heeft in deze gemeente veel impact op het energiegebruik. In de gemeente Westerwolde heeft de locatie van zetmeelproducent Avebe een grote impact op het energiegebruik. De gemeente Groningen heeft vooral een hoog aandeel in de subcategorieën overheid en zorg & onderwijs. De stad Groningen heeft een belangrijke regionale functie, waardoor veel grote instellingen in Groningen zijn gevestigd. Ook de Suikerunie heeft een grote impact op het energiegebruik in de gemeente Groningen.

Ener­gie­ge­bruik ver­keer en ver­voer

Finaal energiegebruik in 2017

De categorie Verkeer en vervoer is verantwoordelijk voor circa 21% van het finale energiegebruik in de provincie Groningen in 2017. Onderstaande figuur toont de opbouw van het energiegebruik in het verkeer en vervoer in de provincie Groningen.

Figuur: Opbouw energiegebruik verkeer en vervoer (TJ) in 2017 | Totaal 15.443 TJ

Het wegverkeer is verantwoordelijk voor ruim driekwart van het energiegebruik binnen de categorie Verkeer en vervoer. Circa 39% van het energiegebruik van wegverkeer vindt plaats op de twee snelwegen in de provincie Groningen (A7 en A28). De overige 61% vindt plaats op de overige wegen in de provincie Groningen. De subcategorie Mobiele werktuigen is verantwoordelijk voor 12% van het energiegebruik. Het gaat hierbij vooral om brandstofgebruik door mobiele werktuigen in de landbouw en bouw. De overige modaliteiten tellen op tot ruim 8%. Het gaat hierbij hoofdzakelijk om scheepvaart en een klein deel railverkeer. 

Geografische spreiding

De geografische spreiding van het energiegebruik binnen deze categorie wordt beïnvloed door de ligging van infrastructuur in de provincie Groningen. Gemeenten waar de A7 en/of A28 doorheen lopen hebben een relatief hoog energiegebruik. De aanwezigheid van een zeehaven maakt dat het energiegebruik in de gemeente Het Hogeland en Delfzijl relatief hoog is.

Ben­ch­mark Ne­der­land

Het finale energiegebruik in de provincie Groningen bedraagt 75.138 TJ in 2017. Landelijk bedraagt het finale energiegebruik 1.847.500 TJ in 2017. De provincie Groningen heeft een aandeel van 4,1% in het landelijke, finale energiegebruik. Dit is iets hoger dan het aandeel van de provincie Groningen in de Nederlandse bevolking (3,4%) en het aandeel van de provincie Groningen in de landelijke werkgelegenheid (3,3%). De verdeling van het energiegebruik per categorie in Groningen wijkt enigszins af van het landelijke beeld. Het energiegebruik door huishoudens is relatief hoog. In de provincie Groningen staan bijna 280.000 woningen. Dit is 3,6% van de totale Nederlandse woningvoorraad. Het aandeel van Groningse huishoudens in het energiegebruik is hoger (4,0%). Dit heeft zowel met het bouwjaar van woningen in Groningen te maken als met het aantal vierkante meters per woning. In de provincie Groningen is 58% van de woningen voor 1975 gebouwd, landelijk is dit 48%. Over het algemeen zijn oudere woningen minder energiezuinig dan nieuwere woningen. Daarnaast staan in de provincie Groningen meer woningen met een grote oppervlakte dan in de rest van Nederland. In de provincie Groningen is ruim 20% van de woningen groter dan 150 vierkante meter, landelijk is dit ruim 18%. Woningen met een groot oppervlak gebruiken over het algemeen meer energie voor ruimteverwarming dan kleinere woningen. Het aandeel van de provincie Groningen in het energiegebruik van bedrijven en instellingen is hoger dan het aandeel in de landelijke werkgelegenheid (4,4%). Het aandeel van de provincie Groningen in de categorie verkeer en vervoer is iets lager (3,5%).