Ener­gie­ge­bruik

Energiegebruik

To­taal­beeld

Voor het bepalen van het energiegebruik in Groningen is het finale energiegebruik als uitgangspunt genomen, omdat dit cijfer relevant is voor het bepalen van het aandeel hernieuwbare energie (zie toelichting in hoofdstuk 1). Dit energiegebruik heeft betrekking op het gebruik van energie voor verwarming/koeling, verlichting of als krachtbron voor auto's, machines en andere apparaten en is excl. het gebruik van energie voor omzetting in andere energiedragers (in elektriciteitscentrales) en het gebruiken van energie voor het maken van een product dat geen energiedrager is (chemische industrie). Er is onderscheid gemaakt in drie categorieën eindgebruikers: huishoudens, bedrijven en instellingen en verkeer & vervoer. In dit hoofdstuk zijn de meest recente cijfers gepresenteerd met betrekking tot het energiegebruik in de provincie Groningen. Deze cijfers hebben betrekking op 2015. Ook is de ontwikkeling t.o.v. 2013 en 2014 gepresenteerd.

Energiegebruik 2015

Het totale finale energiegebruik in de provincie Groningen bedraagt 66.003 TJ in 2015. Dit is de optelsom van het gebruik van energie, zowel fossiele als hernieuwbare energiebronnen, door huishoudens, bedrijven en instellingen in het verkeer en vervoer. Bedrijven en instellingen zijn verantwoordelijk voor 53% van het energiegebruik (34.948 TJ) in de provincie, huishoudens en verkeer en vervoer zijn verantwoordelijk voor respectievelijk 25% (16.626 TJ) en 22% (14.429 TJ) van het totale energiegebruik. Onderstaande figuur toont de verdeling van het energiegebruik per categorie in 2015.

Figuur: Verdeling energiegebruik in 2015 | Totaal: 66.003 TJ

Figuur: Energiegebruik per categorie in 2013, 2014 en 2015

Ontwikkeling energiegebruik 2013 t/m 2015

De ontwikkeling van het energiegebruik in de periode 2013 t/m 2015 laat een wisselend beeld zien. In 2014 was het energiegebruik 9.681 TJ lager dan in 2013. Dit komt neer op een daling van 13%. Een belangrijke verklaring hiervoor is dat 2014 een uitzonderlijk warm jaar was. De gemiddelde temperatuur in Nederland bedroeg 11,5 graden, in 2013 lag de gemiddelde temperatuur bijna 2 graden lager. Als gevolg van de hogere temperatuur is in 2014 minder aardgas gebruikt voor ruimteverwarming. Hierdoor is vooral het energiegebruik van huishoudens, die een relatief groot deel van hun energie gebruiken voor ruimteverwarming, sterk gedaald. In de categorie Bedrijven en instellingen is het energiegebruik met 14% gedaald in 2014. Deze daling is grotendeels het gevolg van het faillissement van Aldel uit Delzijl. Het energiegebruik in het verkeer en vervoer was in 2013 en 2014 nagenoeg hetzelfde.

In 2015 is het energiegebruik in de provincie weer licht toegenomen. In 2015 was het energiegebruik circa 1.000 TJ hoger dan in 2014, dit is een stijging van 2%. Onder huishoudens is het energiegebruik het sterks toegenomen (+6%), dit komt vooral door de lagere gemiddelde jaartemperatuur t.o.v. 2014 (10,8 graden in 2015). Het energiegebruik van bedrijven en instellingen is licht toegenomen (+1%). Het energiegebruik dat is te relateren aan delfstofwinning is fors afgenomen, dit heeft te maken met de lagere hoeveelheid gas die is gewonnen in 2015. Daar staat tegenover dat de energievraag van de industrie sterk is gegroeid, dit kan waarschijnlijk worden verklaard door de aantrekkende economie. Het energiegebruik in het verkeer en vervoer is afgenomen, Het is onbekend wat hier de oorzaak van is. Onderstaande figuur toont het energiegebruik per categorie in 2013, 2014 en 2015.

Primair Energiegebruik 2015

Primair Energiegebruik 2015

Het primaire energiegebruik in de provincie Groningen bedraagt 190.830 TJ in 2015. Dit is de optelsom van alle energetische waarde die verwerkt is door huishoudens, bedrijven en instellingen, de energiesector en verkeer en vervoer in de provincie. Gebruik van primaire energiedragers (aardgas, kolen, biomassa en afval) in de energiesector is verantwoordelijk voor 53%l van het primaire energiegebruik (100.220 TJ). Hierop volgen bedrijven en instellingen met 31%, (60.088 TJ), huishoudens met 8% (16.828 TJ) en verkeer en vervoer met 7% (13.695 TJ). Onderstaande figuur toont de verdeling van het primaire energiegebruik in de provincie in 2015.

Figuur: Verdeling primair energiegebruik in 2015 | Totaal: 190.830

Figuur: Primair energiegebruik per categorie in 2013, 2014 en 2015

Ontwikkeling van het primaire energiegebruik van 2013 t/m 2015

Net als bij de ontwikkeling van het finale energieverbruik laat de ontwikkeling van het primaire energieverbruik sterke schommelingen zien, hoewel er in het geval van het primair verbruik meer oorzaken hiervoor zijn. In 2013 was het totale primaire verbruik 137.926 TJ. In 2014 is dit gedaald naar 127.642 TJ (-8%). Dit was vooral te danken aan een daling van het gas (-9%) en elektriciteitsverbruik (-25%) door bedrijven (-9702 TJ). Ook het gasverbruik van huishoudens is sterk gedaald (-20%), terwijl het elektriciteitsverbruik licht daalde (-3%) voor een totale daling van het energieverbruik van 3.060 TJ. De daling van het gasverbruik bij huishoudens en bedrijven en instellingen is te danken aan een warme winter, terwijl de daling in het elektriciteitsverbruik van huishoudens verklaard zou kunnen worden door een mix van zuinigere huizen en elektrische apparatuur, technische voortschrijding (LED-verlichting, home-automation) en gedragsverandering. De sterke daling van het elektriciteitsverbruik bij bedrijven en instellingen is lastiger te verklaren: een deel zou kunnen samenhangen met de warme winter (minder terras- en elektrische verwarming bijvoorbeeld) en dezelfde ontwikkelingen als bij huishoudens. De daling in het gebruik is vermoedelijk echter niet alleen daardoor te verklaren. In tegenstelling tot het verbruik van huishoudens en bedrijven en instellingen ging het verbruik van verkeer en vervoer omhoog (+10%) met 1.259 TJ. Het verbruik in de energiesector steeg  (+3%) met 1.088 TJ.

Het totale primaire verbruik in 2015 steeg sterk naar 190.830 TJ (+50%). De minder zachte winter zorgde voor een stijging van het gasverbruik bij huishoudens en bedrijven en instellingen die sterker was dan de daling van het elektriciteitsverbruik. Het elektriciteitsverbruik van huishoudens ging met -2% omlaag (66 TJ) en het gasverbruik met +6% omhoog (772 TJ). Het elektriciteitsverbruik van bedrijven en instellingen daalde met -10% (1.576 TJ), terwijl het gasverbruik met +7% omhoog ging (2.975 TJ). Het overgrote merendeel van de stijging kwam echter door het in werking stellen van de nieuwe Eemshavencentrale, een met kolen gestookte centrale met een capaciteit van 1560 MW. Hierdoor steeg het gebruik van primaire energiedragers met +156% procent, een stijging van 61.085 TJ, ondanks dat de gasgestookte centrales in de Eemshaven en Delfzijl allemaal minder energie hebben verbruikt. Verder is het verbruik van verkeer en vervoer als enige categorie gedaald met -1% (196 TJ).

Spreiding primair energieverbruik Provincie Groningen

De onderstaande grafiek toont de ontwikkeling van het primair energieverbruik per gemeente in de provincie Groningen. De gemeenten waarvan de herindeling al vast staat zijn samengevoegd in hun nieuwe vorm. Dit betreft de volgende gemeenten: Hoogezand-Sappemeer, Menterwolde en Slochteren (Midden-Groningen), Bellingwedde en Vlagtwedde (Westerwolde), Grootegast, Leek, Marum en Zuidhorn (Westerkwartier), Groningen, Ten Boer en Haren (Groningen) en Bedum, De Marne, Winsum en Eemsmond (Het Hogeland).

Het zwaartepunt van het energiegebruik ligt in de stad Groningen, de Eemshaven en het industriecluster in Delfzijl. In Delfzijl en Eemshaven is de energiesector geclusterd, die na de in bedrijf name van de Eemshavencentrale in 2015 veruit de grootste primaire energieverbruiker in de provincie is. Ook het industriecluster in Delfzijl is een grote verbruiker. In de nieuwe gemeente Groningen staan ruim 40% van alle woningen in de provincie en ruim 60% van alle kantoren, alsook het merendeel van de bedrijvigheid in de provincie, wat zijn relatief grote verbruik verklaard. De invloed van huishoudens en niet-industriële bedrijvigheid in de energievraag van Groningen is ook duidelijk te zien: in het warme 2014 halveert de vraag naar gas, waardoor de totale energievraag met bijna een derde daalt t.o.v. 2013. De invloed van de gemeentelijk herindeling is ook terug te zien in de vraag. De gemeenten met de laagste vraag zijn grotendeels de niet heringedeelde gemeenten, met uitzondering van Delfzijl.

------------------------------

Bronnen:  Enexis (Energie in Beeld), Rijkswaterstaat (Klimaatmonitor en rapport Afvalverwerking in Nederland), CBS (Statline), Provincie Groningen, Suikerunie en Attero - bewerking E&E advies

Ener­gie­ge­bruik huis­hou­dens

Energiegebruik in 2015

Het totale energiegebruik van huishoudens bedroeg 16.626 TJ in 2015, dit komt neer op 25% van het totale energiegebruik in de provincie Groningen. Veruit het grootste deel (84%) is warmtevraag, het resterende deel is elektriciteitsvraag. In onderstaande figuur staat de opbouw van het energiegebruik van huishoudens in 2015

Figuur: Opbouw energiegebruik huishoudens (TJ) in 2015 | Totaal 16.626 TJ

Geografische spreiding

De geografische spreiding van het energiegebruik van huishoudens binnen de provincie hangt sterk samen met de geografische spreiding van inwoners. Echter in de stad Groningen is het gemiddelde energiegebruik van een huishouden lager dan in de rest van de provincie. Dit komt hoofdzakelijk door het grote aantal studenten, waardoor de gemiddelde huishoudensgrootte lager is dan in de rest van de provincie.

Primair energiegebruik huishoudens

Het primaire energiegebruik voor huishoudens is voor 84% afkomstig uit gas (13.033 TJ). De overige 16% (2.725 TJ) is elektriciteit. In totaal was het primair verbruik van huishoudens in de provincie 15.758 TJ. In de grafiek hieronder is de geografische spreiding van het verbruik te zien.

Geografische spreiding van het primair energieverbruik door huishoudens in 2015

Ener­gie­ge­bruik be­drij­ven en in­s­tel­lin­gen

Energiegebruik in 2015

Bedrijven en instellingen zijn verantwoordelijk voor circa 53% van het energiegebruik in de provincie Groningen (34.948 TJ). Onderstaande figuur toont de verdeling van het energiegebruik binnen de categorie Bedrijven en instellingen. 

Figuur: Opbouw energiegebruik bedrijven en instellingen (TJ) in 2015| Totaal 34.948 TJ

Hoewel de provincie Groningen in de afgelopen decennia is getransformeerd tot een diensteneconomie, zijn industriële bedrijven nog steeds de grootste energiegebruikers binnen de categorie bedrijven en instellingen (49% van het totaal). Vooral in het chemiecluster in de gemeente Delfzijl bevindt zich veel energie-intensieve bedrijvigheid. Ook de in de provincie gevestigde bedrijven die actief zijn in de agro-industrie hebben een relatief grote impact op het energiegebruik. Delfstoffenwinning heeft een aandeel van 12% in het energiegebruik binnen deze categorie. In 2014 was dit aandeel nog 20%. Deze daling komt vooral door de verminderde winning van aardgas in de provincie. Dienstverlenende bedrijven zijn verantwoordelijk voor 15% van het energiegebruik binnen deze categorie. Detailhandel en groothandels zijn de grootste groep binnen de dienstverlenende bedrijven, gevolgd door bedrijven in de ICT sector. De resterende groep bedrijven is verantwoordelijk voor 13% van het energiegebruik. Het gaat om landbouwbedrijven, bouwbedrijven en bedrijven die actief zijn in de energiesector, afvalverwerking en drinkwatervoorziening. De zorg, het onderwijs en de overheid zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor 11% van het totale energiegebruik binnen de categorie bedrijven en instellingen.

Geografische spreiding

Het energiegebruik van bedrijven en instellingen is het hoogst in de gemeente Delfzijl. Dit komt door het chemiecluster. Ook de gemeenten Eemsmond, Hoogezand-Sappemeer, Vlagtwedde en Slochteren hebben een relatief hoog energiegebruik in verhouding tot het aantal bedrijven. In de gemeente Eemsmond komt dit vooral door de aanwezigheid van grote elektriciteitscentrales. In Hoogezand-Sappemeer bevindt zich relatief veel energie-intensieve industrie, o.a. kartonindustrie. In Vlagtwedde heeft de locatie van zetmeelproducent Avebe een grote impact op het energiegebruik. Het hoge energiegebruik in Slochteren komt vooral door de winning van aardgas. De gemeente Groningen heeft vooral een hoog aandeel in de subcategorie Overheid, zorg en onderwijs. De stad Groningen heeft een belangrijke regionale functie, waardoor veel grote instellingen in Groningen zijn gevestigd. Ook de Suikerunie heeft een grote impact op het energiegebruik in de gemeente Groningen.

Primair energiegebruik bedrijven en instellingen

Het primair energiegebruik van bedrijven en instellingen en de energiesector is ruim twee en een half keer zo hoog als het finale energieverbruik, onder andere door het gebruik van energiedragers als grondstof, bijvoorbeeld voor eindproducten of voor het opwekken van elektriciteit. De energiesector is de grootste verbruiker (38.047 TJ in 2013, 100.220 TJ in 2015) en de grootste stijger door de inbedrijfname van de Eemshavencentrale. Hierdoor is Eemsmond ook de grootste primaire energieverbruiker in Groningen in 2015. De grafiek hieronder laat het gas- en elektriciteitsverbruik in 2015 zien; de energiesector is weggelaten om de grafiek leesbaar te houden. Het energiegebruik van de energiesector is verspreid over Delfzijl (13.080 TJ) en Het Hogeland (87140 TJ).

Primair energiegebruik bedrijven, instellingen en energiesector in 2015 | Totaal: 158.754

Ener­gie­ge­bruik ver­keer en ver­voer

Energiegebruik in 2015

De categorie Verkeer en vervoer is verantwoordelijk voor circa 22% van het totale finale energiegebruik in de provincie Groningen in 2015. Onderstaande figuur toont de opbouw van het energiegebruik in het verkeer en vervoer in de provincie Groningen.

Figuur: Opbouw energiegebruik verkeer en vervoer (TJ) in 2015 | Totaal 14.429 TJ

Het wegverkeer is verantwoordelijk voor ruim 80% van het energiegebruik binnen de categorie Verkeer en vervoer. Circa 40% van het energiegebruik van wegverkeer vindt plaats  op de twee snelwegen in de provincie Groningen (A7 en A28). De overige 60% vindt plaats op de overige wegen in de provincie Groningen. De subcategorie Mobiele werktuigen is verantwoordelijk voor 11% van het energiegebruik. Het gaat hierbij vooral om brandstofgebruik door mobiele werktuigen in de landbouw en bouw. De overige modaliteiten tellen op tot ruim 8%. Het gaat hierbij om vervoer over water en railverkeer. 

Geografische spreiding

De geografische spreiding van het energiegebruik binnen deze categorie wordt beïnvloed door de ligging van infrastructuur in de provincie Groningen. Gemeenten waar de A7 en/of A28 doorheen lopen hebben een relatief hoog energiegebruik. De aanwezigheid van een zeehaven maakt dat het energiegebruik in de gemeente Eemsmond relatief hoog is. De grafiek hieronder laat de spreiding van het energieverbruik per gemeente zien.

Spreiding van het energieverbuik voor verkeer en vervoer

Ben­ch­mark Ne­der­land

Het totale, finale energiegebruik in de provincie Groningen bedraagt 66.003 TJ in 2015. Landelijk bedraagt het totale, finale energiegebruik 2.041.353 TJ in 2015. De provincie Groningen heeft een aandeel van 3,2% in het landelijke, finale energiegebruik. Dit is iets lager dan het aandeel van de provincie Groningen in de Nederlandse bevolking (3,4%) en het aandeel van de provincie Groningen in de landelijke werkgelegenheid (3,4%). De verdeling van het energiegebruik per categorie in Groningen wijkt enigszins af van het landelijke beeld. Het energiegebruik door huishoudens is relatief hoog. In de provincie Groningen staan ruim 270.000 woningen. Dit is 3,6% van de totale Nederlandse woningvoorraad. Het aandeel van Groningse huishoudens in het energiegebruik is hoger (4,3%). Dit heeft zowel met het bouwjaar van woningen in Groningen te maken als met het aantal vierkante meters per woning. In de provincie Groningen is 59% van de woningen voor 1975 gebouwd, landelijk is dit 52%. Over het algemeen zijn oudere woningen minder energiezuinig dan nieuwere woningen. Daarnaast staan in de provincie Groningen meer woningen met een grote oppervlakte dan in de rest van Nederland. In de provincie Groningen is ruim 20% van de woningen groter dan 150 vierkante meter, landelijk is dit ruim 18%. Woningen met een groot oppervlak gebruiken over het algemeen meer energie voor ruimteverwarming dan kleinere woningen. Het aandeel van de provincie Groningen in het energiegebruik van bedrijven en instellingen is gelijk aan het aandeel in de landelijke werkgelegenheid (3,4%). Het aandeel van de provincie Groningen in de categorie verkeer en vervoer is relatief laag (2,3%). Dit komt vooral door het marginale aandeel van Noord-Nederland in het vliegverkeer en de perifere ligging van Groningen, waardoor er relatief weinig doorgaand verkeer is.