Her­nieuw­ba­re ener­gie

Hernieuwbare energie

To­taal­beeld

Hernieuwbare energie in 2015

De hoeveelheid hernieuwbare energie die in de provincie Groningen wordt geproduceerd en vervolgens nuttig wordt toegepast, bedraagt  10.466 TJ in 2015. Dit komt overeen met 15,9% van het totale, finale energiegebruik in de provincie Groningen in 2015. Biomassa levert de grootste bijdrage aan hernieuwbare energieproductie (62%) gevolgd door windenergie (33%). Het resterende deel wordt gevormd door zonne-energie en omgevingsenergie (bodem en lucht).

Figuur: Hernieuwbare energie (TJ) per bron in 2015 | Totaal: 10.466 TJ

Ontwikkeling 2013 t/m 2015

De hoeveelheid hernieuwbare energie in de provincie Groningen is zowel in 2014 als in 2015 fors gegroeid. In 2014 bedroeg de toename 823 TJ (+10%) en in 2015 bedroeg de toename 764 TJ (+8%). In 2014 kwam de stijging vooral door de biomassacentrale Golden Raand. In 2014 was deze centrale voor het eerst een volledig jaar operationeel. Hierdoor is de hoeveelheid hernieuwbare energie door biomassaverbranding toegenomen. In 2015 kwam de groei vooral door de realisatie van aanvullend vermogen wind op land en een forse groei van warmtelevering aan de industrie door de afvalverbrandingsinstallatie in Delfzijl. Zonne-energie is in zowel 2014 als 2015 relatief het hardst gegroeid, vooral door een stijging van het geïnstalleerd vermogen zonnepanelen. Echter, aangezien het aandeel van zonne-energie in de hernieuwbare energiemix beperkt is, is de impact van deze groei op de totale hoeveelheid hernieuwbare energie beperkt. Onderstaande figuur toont de hoeveelheid energie per hernieuwbare energiebron in 2013, 2014 en 2015.

Figuur: Hernieuwbare energie per bron in 2013 en 2014

Geografische spreiding hernieuwbare energie

Het grootste deel van de hernieuwbare energie in de provincie komt uit de gemeente Delfzijl. Hier staan een groot windpark, een biobrandstoffenfabriek, de bio-energiecentrale Golden Raand en de afvalverbrandingscentrale EEW Energy from Waste. Ook de heringedeelde gemeente Het Hogeland produceert veel hernieuwbare energie, vooral door het grootste windpark van de provincie wat in het huidige gebied van de gemeente Eemsmond staat. De gemeente Groningen  levert van de overige gemeenten het meeste, vooral de (groen) gasvergisting bij de Suikerunie en Attero, het grote aantal WKO-systemen en houtkachels bij huishoudens.

Spreiding hernieuwbare energie 2015

Ontwikkeling hernieuwbare energie per gemeente 2013 t/m 2015

In vrijwel alle gemeenten is ieder jaar een stijging in de hernieuwbare opwek te zien. De grootste stijgingen zijn te zien in Veendam (64%, 121 TJ) Loppersum (+31%, 10 TJ), Appingedam (27%, 4 TJ), Delfzijl ( 27%, 1144 TJ) en Midden-Groningen (26%, 53 TJ). De laagste stijging is in Het Hogeland (6%, 147 TJ). Zonnestroom is de grootste stijger in alle gemeenten, maar hier is wel een duidelijk verschil tussen de aardbevings- en overige gemeenten te zien. In de gemeenten in het aardbevingsgebied en de meer verstedelijkte gemeenten in de provincie stijgt de hoeveelheid opgewekte zonnestroom significant meer dan in de overige gemeenten in de provincie. Dit is grotendeels te verklaren door de Tijdelijke Regeling Waardevermeerdering die tot en met 2016 van kracht was in het aardbevingsgebied.

Ontwikkeling hernieuwbare energie per gemeente 2013 t/m 2015

------------------------------

Bronnen:  Enexis (Energie in Beeld), Rijkswaterstaat (Klimaatmonitor en rapport Afvalverwerking in Nederland), CBS (Statline), Provincie Groningen, Suikerunie, Attero, Afvalverwerking Stainkoel'n, Bosch & Van Rijn, gemeente Groningen - bewerking E&E advies

Ener­gie uit bio­mas­sa

Energie uit biomassa levert momenteel de grootste bijdrage aan hernieuwbare energieproductie in de provincie Groningen. De hoeveelheid energie uit biomassa die in de provincie Groningen wordt geproduceerd en nuttig wordt gebruikt in de provincie of elders in Nederland bedraagt  6.536 TJ in 2015. Dit is bijna twee derde van de totale hoeveelheid hernieuwbare energie in de provincie Groningen. 

Bij energie uit biomassa is onderscheid te maken tussen thermische conversie van biomassa (verbranding) en biologische conversie van biomassa (vergisting en inzet als transportbrandstof). Thermische conversie kan nog weer verder worden onderverdeeld in grootschalige verbranding (biomassa bijstook in kolencentrales, biomassacentrales en verbranding biogene fractie in afvalverbrandingsinstallaties) en kleinschalige verbranding door bedrijven en huishoudens in respectievelijk biomassaketels en houtkachels. Bij vergistingsinstallaties is een verdeling op basis van de gebruikte biomassa gangbaar. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen biogas of groen gas uit: 1) stortgas 2) rioolslib (RWZI) 3) industriële reststromen (VGI/GFT) en (co-)vergisting van mest. Biobrandstoffen worden onderverdeeld op basis van het type brandstof dat wordt geproduceerd (biodiesel, biobenzine, bio-ethanol, biomethanol etc.). Onderstaande kaart toont de grootschalige biomassaverbrandingsinstallaties (>500 ton biomassa per jaar) alsmede de vergistingslocaties en biobrandstoffenproductielocaties in de provincie Groningen in 2015.

Kaart: Grootschalige biomassa-installaties in de provincie Groningen

provincie groningen

Biogas Stainkoel'n (stortgas)

Biogas/groen gas Suikerunie (VGI)

Biogas/groen gas Attero (GFT

Biogas Waterschap Noorderzijlvest (RWZI)

Biogas Waterschap Hunze en AA's (RWZI)

Biogas Waterschap Hunze en AA's (RWZI)

Biogas Schuitema (co-vergisting)

Biogas Swinkels (co-vergisting)

Biogas Sterenborg (co-vergisting)

V.O.F. bio-energie Veendam (co-vergisting)

Biogas Dankers bio-energy B.V. (co-vergisting)

Jansen Wijhe energy B.V.

Biogas Ten have-Mellema (co-vergisting)

Biogas V.O.F. bio-energy Benelux (co-vergisting)

Biogas MTS te Braake (co-vergisting)

Biogas Prins V.O.F. (co-vergisting)

Biogas Vermue Poelma (co-vergisting)

Biogas Energiepon B.V. (co-vergisting)

Biogas Westerhof (co-vergisting)

Biogas Van der Veen (co-vergisting)

Biogas Bio-energie Stadskanaal VOF (co-vergisting)

Bio Golden Raand

Capaciteit: 300.000 ton biomassa per jaar

Bio Forte Marum

Capaciteit: 1.800 ton biomassa per jaar

Biomassacentrale Kardinge

Capaciteit: 1.000 ton biomassa per jaar

Biodieselfabriek Eco-Fuels Netherlands

Capaciteit: 75 miljoen liter biodiesel per jaar

Bio-methanolfabriek BioMCN

Capaciteit: 250 miljoen liter bio-methanol per jaar

Afvalverbrandingsinstallatie EEW Energy From Waste Delfzijl BV

Capaciteit: 384.000 ton afval per jaar

Legenda: Groen = vergisting   Blauw = verbranding   Oranje = biobrandstoffen 

Grootschalige biomassaverbranding

Er zijn vier locaties in Groningen waar grootschalige biomassaverbranding (>500 ton per jaar) plaatsvindt. In de gemeente Delfzijl staat een de afvalverbrandingsinstallatie van EEW Energy from Waste. Deze installatie heeft een capaciteit van 384.000 ton afval per jaar. Het afval dat in deze installatie wordt verbrand bestaat voor iets meer dan de helft uit biogene fractie. Deze biogene fractie wordt gezien als biomassa. Dit betekent dat ruim de helft van de totale energieproductie door deze afvalverbrandingsinstallatie hernieuwbare energie is. Het gaat hierbij om zowel om elektriciteitsproductie als warmte die wordt doorgeleverd aan omliggende industriële bedrijven. In  de gemeente Delfzijl staat eveneens de biomassacentrale Bio Golden Raand. Deze biomassacentrale heeft een capaciteit van 300.000 ton biomassa. Als input worden houtsnippers van gerycled afvalhout gebruikt uit Nederland en omringende landen, aangevoerd per schip, trein en vrachtwagen. De biomassacentrale is in 2013 geopend en is één van de meest efficiënte biomassacentrales in de Benelux. In de gemeente Marum staat een biomassaverbrandingsinstallatie die  negen gebouwen in de gemeente Marum van warmte voorziet. Deze centrale heeft een capaciteit van 1.800 ton biomassa per jaar. In de gemeente Groningen is in 2014 de biomassaverbrandingsinstallatie voor het sportcentrum Kardinge in gebruik genomen. Deze installatie heeft een capaciteit van 1.000 ton biomassa

Kleinschalige biomassaverbranding

Ook kleinschalige verbranding van biomassa door bedrijven en huishoudens wordt gerekend tot hernieuwbare energieproductie. Kleinschalige biomassaverbranding van biomassa heeft een aandeel van 11% in de totale energieproductie in de provincie Groningen. Het betreft hoofdzakelijk de verbranding van hout in houtkachels in woningen. Het resterende deel wordt geproduceerd door biomassaketels bij bedrijven. Er zijn circa 120 bedrijven in de provincie die een biomassaketel hebben. De regionale spreiding van houtkachels en -ketels wordt niet geregistreerd.

Biobrandstoffen

Er zijn twee biobrandstoffenproductielocaties in de provincie Groningen. BioMCN heeft een bio-methanolfabriek in de gemeente Delfzijl. De fabriek heeft een capaciteit van 250 miljoen liter bio-methanol per jaar. Het behoort hiermee tot de grotere biobrandstoffenproductielocaties in Nederland. De geproduceerde bio-methanol wordt hoofdzakelijk bijgemengd en als brandstof in het verkeer en vervoer toegepast. Eco-Fuels Netherlands, een producent van biodiesel, is gevestigd in de Eemshaven. Deze fabriek heeft een capaciteit van 75 miljoen liter biodiesel per jaar en behoort hiermee tot de kleinere biodieselfabrieken in Nederland. 

Groen gas en biogas

Er zijn twee locaties in de provincie Groningen waar biogas wordt omgezet in groen gas. Suikerunie in de gemeente Groningen produceert biogas uit reststromen van het productieproces. Een deel hiervan wordt voor het eigen productieproces gebruikt en een deel wordt omgezet in groen gas. Het groen gas wordt ingevoed op het regionale gasnet. Deze locatie heeft een productiecapaciteit van 10 miljoen m³ groen gas per jaar. Attero produceert op haar locatie in de stad Groningen biogas uit organisch afval. Op deze locatie wordt restafval uit vrijwel de gehele provincie Groningen verwerkt. Een deel van het biogas wordt gebruikt voor eigen gebruik en een deel wordt omgezet in groen gas dat wordt ingevoed in het gasnet. De productiecapaciteit van de groen gas installatie is iets kleiner dan de groen gas installatie van Suikerunie.

Daarnaast zijn er nog diverse locaties in de provincie Groningen waar biogas wordt geproduceerd dat enkel wordt omgezet in elektriciteit en warmte. Afvalverwerker Stainkoel’n produceert in de stad Groningen stortgas uit afval. Op drie locaties in de provincie Groningen wordt RWZI's biogas geproduceerd uit riooolslib (Garmerwolde, Scheemda en Veendam). Daarnaast zijn er circa 15 landbouwbedrijven met een co-vergistingsinstallatie die biogas produceren uit mest en co-substraten. 

Ontwikkeling biomassa-energie per gemeente

In vrijwel alle gemeenten is de totale hoeveelheid opgewekte biomassa-energie toegenomen tussen 2013 en 2015. De grootste stijging van biomassa-energie heeft plaatsgevonden in de gemeente Veendam (63%, 115 TJ). In één gemeente is de totale opwek van biomassa-energie afgenomen, namelijk in Appingedam (-3%, -0,35 TJ).

Win­d­ener­gie

Grote windmolens

Windenergie levert na energie uit biomassa de grootste bijdrage aan hernieuwbare energieproductie in de provincie Groningen. De totale hoeveelheid hernieuwbare energie bedraagt 3.478 TJ in 2015. Dit komt neer op 33% van de totale hernieuwbare energieproductie in de provincie Groningen. Het opgesteld vermogen wind op land bedraagt 444 MW (stand van zaken eind 2015). Dit is bijna 15% van het Nederlandse totaal. Enkel in Flevoland is het opgesteld vermogen hoger (1.040 MW). Het opgesteld vermogen in de provincie Groningen staat hoofdzakelijk in de gemeente Eemsmond (284,8 MW) en gemeente Delfzijl (148,5 MW). In de overige gemeenten bedraagt het opgesteld vermogen 12,7 MW. Er zijn vier grote windparken in de provincie Groningen (zie onderstaande kaart).

Kaart: Grootschalige windparken in de provincie Groningen in 2015

provincie groningen

Windpark Westereems: 213 MW (69 turbines)

Windpark Delfzijl-Noord: 63 MW (19 turbines)

Windpark Growind: 63 MW (21 turbines)

Windpark Delfzijl-Zuid: 78 MW (34 turbines)

De windparken Westereems en GroWind bevinden zich in de gemeente Eemsmond. De twee andere windparken bevinden zich in de gemeente Delfzijl. Hierdoor is het opgesteld vermogen in de provincie Groningen hoofdzakelijk geconcentreerd in deze twee gemeenten (97%).

Figuur: Verdeling opgesteld vermogen wind op land in 2015

* = In de overige gemeenten bevinden zich geen grootschalige windparken. Het vermogen betreft hoofdzakelijk solitaire windmolens.

Kleine windmolens

Er zijn een aantal locaties in de provincie Groningen waar kleine windturbines zijn geïnstalleerd. Kleine windturbines produceren echter beduidend minder energie dan grote windturbines, waardoor de bijdrage van deze turbines aan het eindverbruik van hernieuwbare energie momenteel miniem is.

Geografische spreiding opwek windenergie | 3478 TJ totaal in 2015

Zon­ne-ener­gie

Bij zonne-energie is onderscheid te maken in omzetting van zonnestraling in elektriciteit (zonnestroom) en omzetting van zonnestraling in warmte (zonnewarmte). Het aandeel van zonne-energie in de hernieuwbare energiemix van de provincie Groningen bedraagt bijna 3% in 2015. Circa 86% hiervan is zonnestroom, het resterende deel is zonnewarmte.

Zonnestroom

Het geïnstalleerd vermogen zonnepanelen voor de productie van zonnestroom is de afgelopen fors toegenomen. Dit heeft te maken met kostprijsdaling, maar ook met de beschikbaarheid van gunstige fiscale regelingen zoals de salderingsregeling en subsidies zoals de SDE+ en de regeling waardevermeerdering in de aardbevingsregio. Het geïnstalleerd vermogen is in de periode 2011 t/m 2015 verzestienvoudigd (zie figuur).

Figuur: Geïnstalleerd vermogen zonnepanelen in de provincie Groningen (2011 t/m 2015)

In de 11 gemeenten die gebruik konden maken van de Tijdelijke regeling waardevermeerdering is het geïnstalleerd vermogen relatief groot. Meer dan de helft van het opgesteld vermogen (54%) bevindt zich in deze 11 gemeenten. Ter vergelijking: Het aandeel van deze gemeenten in de bevolking van de provincie Groningen bedraagt 29%. Mede door de Tijdelijke regeling waardevermeerdering is het geïnstalleerd vermogen fors in deze gemeenten fors toegenomen in de periode 2011 t/m 2015. Het geïnstalleerd vermogen is in deze periode verachtentwintigvoudigd. In de overige gemeenten is het geïnstalleerd vermogen in dezelfde periode verelfvoudigd. Mede door deze regeling is het aantal zonnepanelen in de provincie Groningen harder gegroeid dan in Nederland als geheel. In de provincie Groningen is het geïnstalleerd vermogen in 2015 met 76% toegenomen, landelijk was het groeipercentage 38%. In de gemeenten Winsum, Eemsmond en Loppersum is het geïnstalleerd vermogen per inwoner het hoogst, in de gemeenten Groningen, Pekela en Haren is het geïnstalleerd vermogen per inwoner het laagst.

Kaart: Geïnstalleerd vermogen zonnepanelen per gemeente in 2015

provincie groningen

Gemeente Groningen

Totaal vermogen: 9,67 MWp (10,7% v. totaal) - 1e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 48 Wp - 23e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Delfzijl

Totaal vermogen: 7,77 MWp (8,6% v. totaal) - 2e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 311 Wp - 6e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Eemsmond

Totaal vermogen: 6,33 MWp (7,0% v. totaal) - 3e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 402 Wp - 2e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Winsum

Totaal vermogen: 6,31 MWp (7,0% v. totaal) - 4e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 463 Wp - 1e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Slochteren

Totaal vermogen: 6,23 MWp (6,9% v. totaal) - 5e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 396 Wp - 4e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Stadskanaal

Totaal vermogen: 5,33 MWp (5,9% v. totaal) - 6e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 164 Wp - 14e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Zuidhorn

Totaal vermogen: 4,54 MWp (5,0% v. totaal) - 7e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 242 Wp - 10e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Hoogezand-Sappemeer

Totaal vermogen: 4,38 MWp (4,9% v. totaal) - 8e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 128 Wp - 17e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Oldambt

Totaal vermogen: 4,32 MWp (4,8% v. totaal) - 9e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 113 Wp - 20e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Loppersum

Totaal vermogen: 4,01 MWp (4,5% v. totaal) - 10e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 402 Wp - 3e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Veendam

Totaal vermogen: 3,27 MWp (3,6% v. totaal) - 11e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 119 Wp - 19e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Vlagtwedde

Totaal vermogen: 3,20 MWp (3,6% v. totaal) - 12e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 196 Wp - 11e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Leek

Totaal vermogen: 3,12 MWp (3,5% v. totaal) - 13e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 159 Wp - 15e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Menterwolde

Totaal vermogen: 3,04 MWp (3,4% v. totaal) - 14e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 249 Wp - 9e v.d. 23 gemeenten

Gemeente De Marne

Totaal vermogen: 3,00 MWp (3,3% v. totaal) - 15e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 298 Wp - 7e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Bedum

Totaal vermogen: 2,94 MWp (3,3% v. totaal) - 16e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 282 Wp - 8e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Ten Boer

Totaal vermogen: 2,54 MWp (2,8% v. totaal) - 17e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 346 Wp - 5e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Appingedam

Totaal vermogen: 2,25 MWp (2,5% v. totaal) - 18e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 187 Wp - 12e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Haren

Totaal vermogen: 1,98 MWp (2,2% v. totaal) - 19e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 103 Wp - 21e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Marum

Totaal vermogen: 1,89 MWp (2,1% v. totaal) - 20e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 183 Wp - 13e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Grootegast

Totaal vermogen: 1,58 MWp (1,8% v. totaal) - 21e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 130 Wp - 16e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Pekela

Totaal vermogen: 1,22 MWp (1,4% v. totaal) - 22e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 97 Wp - 22e v.d. 23 gemeenten

Gemeente Bellingwedde

Totaal vermogen: 1,13 MWp (1,3% v. totaal) - 23e v.d. 23 gemeenten

Gemiddeld vermogen per inwoner: 126 Wp - 18e v.d. 23 gemeenten

Zonnewarmte

Een zonnecollector zet zonne-energie om in warmte. In de wijk Beijum in de stad Groningen werden in 1982 voor het eerst in Nederland zonnecollectoren bij een woningbouwproject gebruikt. Inmiddels zijn deze collectoren vervangen door nieuwe collectoren. Het aantal zonnecollectoren wordt alleen landelijk in kaart gebracht. De hoeveelheid geproduceerde zonnewarmte in de provincie Groningen is daarom gebaseerd op een aantal onderbouwde aannames. De totale hoeveelheid zonnewarmte bedraagt naar schatting 39 TJ. Dit is 0,4% van de totale hernieuwbare energieproductie in de provincie Groningen.

Ontwikkeling zonnestroom per gemeente van 2013 t/m 2015

De groei van zonnestroom is in alle gemeenten zeer sterk geweest. De grootste stijging vond plaats in Appingedam (686%, 5,8 TJ) en de laagste in Pekela (75%, 1,5 TJ). De ontwikkeling was over het algemeen het sterkst in het aardbevingsgebied, wat te maken heeft met de Tijdelijke Regeling Waardevermeerdering die betrekking had op het gebied.

Geografische spreiding zonne-energie | Totaal 280 TJ in 2015

Om­ge­ving­s­ener­gie

Onder het aardoppervlak en in de lucht zit energie, dit wordt ook wel omgevingsenergie genoemd. Deze energie, in de vorm van warmte en koude, kan worden benut voor verwarming en koeling van gebouwen.  Bij de energie die zich onder het aardoppervlak bevindt is onderscheid te maken tussen aardwarmte en bodemenergie. Aardwarmte is warmte die afkomstig is van het binnenste van de aarde. Dit wordt ook wel geothermie genoemd. Op dit moment zijn er nog geen geothermieprojecten in de provincie Groningen gerealiseerd. Bodemenergie is warmte of koude uit de buitenlucht die in de bovenste laag van de bodem is opgeslagen. In de zomer wordt de koude uit de winter benut en in de winter de warmte uit de zomer. Dit gebeurt door middel van warmte koude opslag systemen (WKO systemen) eventueel i.c.m. warmtepompen. Warmte uit de buitenlucht kan ook rechtstreeks worden gebruikt om gebouwen te verwarmen met een warmtepomp. Het principe is hetzelfde als bij warmtepompen die gebruik maken van bodemenergie. Een warmtepomp die een gebouw verwarmt, werkt volgens hetzelfde principe als een koelkast, maar dan omgekeerd. Bij een koelkast wordt een warmtepomp gebruikt om warmte aan het interieur van de koelkast te onttrekken en deze warmte wordt afgegeven aan de omgevingslucht. Bij een warmtepomp die een gebouw verwarmt, wordt warmte aan een bron (bv. bodem, lucht) onttrokken, om die vervolgens af te geven aan de centrale verwarming. Een warmtepomp op buitenlucht heeft relatief meer elektriciteit (of gas) nodig dan een warmtepomp op bodemwarmte, omdat bodemwarmte gemiddeld een hogere temperatuur heeft dan de buitenlucht. Het gebruik van omgevingsenergie in de provincie Groningen is in de afgelopen jaren gestaag gegroeid. 

Bodemenergie

Binnen bodemenergie kan nog nader onderscheid gemaakt worden tussen open systemen en gesloten systemen. In open systemen wordt grondwater onttrokken uit de bodem en in gesloten systemen wordt geen grondwater onttrokken uit de bodem. Door de stroming van het grondwater is bij open systemen een groter deel van de bodem betrokken bij de opslag van warmte en koude. De gemiddelde capaciteit van deze systemen is dus groter. Open systemen worden vooral toegepast bij grote kantoren, kassen of woonwijken. Gesloten systemen worden vaak toegepast bij kleine kantoren of (een kleine groep) woningen. Voor open WKO systemen is in de meeste gevallen een watervergunning nodig voor de onttrekking van grondwater. Er zijn op dit moment 57 open WKO systemen in de provincie Groningen geregistreerd (stand eind 2015, bron provincie Groningen). De meeste WKO systemen bevinden zich in de gemeente Groningen (31). Ook de WKO systemen met de grootste capaciteit bevinden zich in de gemeente Groningen. Het gaat om het WKO systeem Europapark en WKO systemen van UMCG, DUO, RUG en het Martini Ziekenhuis. De WKO van kwekerij Aardse B.V. in Zuidbroek en de WKO bedrijvenpark Fivelpoort in Appingedam zijn grote systemen buiten de gemeente Groningen. Er zijn daarnaast vele kleinere, gesloten WKO systemen in de provincie Groningen. Het is niet bekend hoeveel systemen dit zijn en waar deze systemen zich bevinden. Dit wordt niet geregistreerd. De onderstaande kaart toont waar de 57 geregistreerde, open WKO systemen zich bevinden. De grootte van de cirkel correspondeert met de capaciteit van het systeem.

Kaart: Open WKO systemen in de provincie Groningen in 2015

provincie groningen

WKO UMCG

Capaciteit 3.235.000 m3

WKO Dienst Uitvoering Onderwijs

Capaciteit 2.145.000 m3

WKO Martiniziekenhuis

Capaciteit 1.018.000 m3

WKO De Huismeesters

Capaciteit 452.600 m3

WKO Menzis

Capaciteit 435.000 m3

WKO Ikea

Capaciteit 393.000 m3

WKO Gerechtsgebouw

Capaciteit 232.000 m3

WKO TCN

Capaciteit 165.000 m3

WKO Provinciehuis

Capaciteit 113.000 m3

WKO Brandweer Groningen

Capaciteit 27.360 m3

WKO Meeus

Capaciteit 66.000 m3

WKO MBU grondboring

Capaciteit 17.500 m3

WKO Reitdiepcollege

Capaciteit 60.000 m3

WKO Universiteitsbibliotheek

Capaciteit 193.000 m3

WKO Diamantlaan

Capaciteit 105.000 m3

WKO Stoker en Brander

Capaciteit 220.000 m3

WKO Universiteitscomplex

Capaciteit 777.000 m3

WKO Nijestee Grunobuurt

Capaciteit 527.000 m3

WKO Kajuit Groningen

Capaciteit 390.000 m3

WKO NUON

Capaciteit 375.000 m3

WKO Wolter en Dros

Capaciteit 85.536 m3

WKO Wolter en Dros

Capaciteit 101.000 m3

WKO Alfacollege

Capaciteit 192.670 m3

WKO Enexis

Capaciteit 250.000 m3

WKO Kluiverboom

Capaciteit 123.000 m3

WKO Damsterplein

Capaciteit 100.000 m3

WKO Noorderpoortcollege

Capaciteit 125.000 m3

WKO Rijksgebouwendienst

Capaciteit 299.000 m3

WKO Dienst SoZaWe

Capaciteit 1.200.000 m3

WKO De Wingerd

Capaciteit 50.000 m3

WKO Gasterra

Capaciteit 220.000 m3

WKO Telecom Service Leek

Capaciteit 75.000 m³

WKO Abo brood snijmachines

Capaciteit 19.200 m3

WKO Oldebertweg Leek

Capaciteit 27.360 m3

WKO Wiertsema en partners

Capaciteit 86.000 m3

WKO Thermen de Waterlelie

Capaciteit 27.360 m3

WKO Appartementencomplex Ridderhof

Capaciteit: 27.360 m3

WKO Akkerviool

Capaciteit 3.600 m3

WKO Theo Hoekstra

Capaciteit 12.000 m3

WKO D. Dost

Capaciteit 3.800 m3

WKO Nuis

Capaciteit 25.000 m3

WKO Morgenster

Capaciteit: 5.000 m3

WKO F. Visser

Capaciteit: 18.000 m3

WKO Woonzorgcentrum Wold & Waard

Capaciteit: 20.250 m3

WKO Oosterburcht

Capaciteit: 40.000 m3

WKO Hooiweg

Capaciteit: 5.916 m3

WKO Brede school

Capaciteit: 80.000 m3

WKO W4ENERGY

Capaciteit: 178.187 m3

WKO sportcomplex

Capaciteit: 25.000 m3

WKO bedrijvenpark Fivelpoort

Capaciteit: 530.000 m3

WKO Stichting Brede school

Capaciteit: 120.000 m3

WKO Oosterweg Haren

Capaciteit: 768 m3

WKO Kwekerij Aardse b.v.

Capaciteit: 900.000 m3

WKO Onderwijscentrum Burg. Snaterlaan

Capaciteit: 156.000 m3

WKO MFA Noordstee

Capaciteit: 27.000 m3

WKO Noorderpoort college

Capaciteit: 144.000 m3

WKO Medisch centrum De Venen

Capaciteit: 24.000 m3

Buitenluchtwarmte

Het aantal warmtepompen op buitenlucht wordt niet geregistreerd per provincie. Voor de bepaling van de hoeveelheid buitenluchtwarmte die in de provincie Groningen wordt geproduceerd zijn derhalve een aantal onderbouwde aannames gehanteerd. De totale hoeveelheid buitenluchtwarmte bedraagt naar schatting 56 TJ. Dit is 0,5% van de totale hernieuwbare energieproductie in de provincie Groningen.

Geografische spreiding opbrengst open en gesloten WKO-systemen provincie Groningen | Totaal 116 TJ in 2015

Ben­ch­mark Ne­der­land

De totale hoeveelheid hernieuwbare energie in de provincie Groningen bedraagt 10.466 TJ in 2015. Landelijk is dit 119.215 TJ. De provincie Groningen is verantwoordelijk voor 8,8% van de totale Nederlandse hernieuwbare energieproductie. Dit is beduidend hoger dan het aandeel van de provincie Groningen in het energiegebruik (3,2%), de bevolking (3,4%) of in het aantal banen (3,4%). In onderstaande figuur is het aandeel van de provincie Groningen in de Nederlandse hernieuwbare energiemix nader uitgewerkt.

De provincie Groningen heeft vooral een groot aandeel in wind op land. De provincie Groningen is een dunbevolkte provincie in Nederland en heeft door haar ligging aan de kust een gunstig windregime. Langs de kust is de gemiddelde windsnelheid meer dan 8 meter per seconde. Er zijn maar weinig gebieden in Nederland waar dergelijke windsnelheden worden gehaald. Hierdoor is de provincie Groningen een aantrekkelijke locatie voor de plaatsing van windturbines. 15% van de Nederlandse productiecapaciteit wind op land staat in de provincie Groningen. In de provincie Groningen wordt ook relatief veel energie uit biomassa geproduceerd. Het aandeel van Groningen in biologische conversie van biomassa (vergisting en inzet als transportbrandstof) bedraagt 9% van het landelijke totaal en het aandeel in thermische conversie (verbranding) van biomassa bedraagt 7%. De sterke aanwezigheid van landbouw en voedingsmiddelenindustrie en de aanwezigheid van een geschikte aanvoerhaven aan zee voor de toevoer van biomassa hebben hier een belangrijke bijdrage aan geleverd. Ook het geïnstalleerd vermogen zonnepanelen per inwoner is hoger dan in de rest van Nederland. Het aandeel van de provincie Groningen in de landelijke hoeveelheid omgevingsenergie is relatief laag in. Dit komt vooral omdat er in de provincie Groningen relatief weinig grote kantoorlocaties zijn in vergelijking met de rest van Nederland.